Güvercinlerin yas tuttuğunu kimse göstermedi ve hiçbir çalışma güvercinlerde yası doğrudan incelemedi. Bilinen şu: güvercinler uzun süreli eş bağı kurar, eşleri ortadan kaybolunca tepki verir ve eş geri gelmezse başka bir kuşla eşleşir. Diğer kuşlar üzerindeki araştırmalar, eşi kaybetmenin strese yol açtığını gösteriyor.

Bir güvercin eşini kaybedince ne olur
Güvercinler genellikle birçok üreme döngüsü boyunca tek bir eşle kalır. Oregon State University (opens in new tab)‘nin 4-H güvercin rehberi, bir çiftin ölüm ya da ayrılık onları bozmadıkça normalde ömür boyu bir arada kaldığını ve eşi ölen bir kuşun başka bir kuşla yeniden eşleşeceğini söyler. Kur yapma ve eş oluşturma güvercinler nasıl çiftleşir yazısında anlatılıyor.
Güvercinlerde kayıp üzerine yapılmış bir deneye en yakın çalışma, Hamburg Üniversitesi’nden Angelika Wosegien (opens in new tab)‘e aittir. Evcil güvercin çiftlerini 60 güne kadar ayırdı, her kuşa dört saat boyunca yeni bir eş verdi, sonra eski ve yeni eş arasında seçim yapmasına izin verdi. En az 200 gündür eşleşmiş olan 11 dişinin hepsi eski eşini seçti. 152 günden kısa süredir eşleşmiş dişilerin yüzde 86’sı ise yeni erkeği seçti. Erkekler kuş odasına geri konduğunda doğrudan yuvalarına döndü ve yuvayı savunabilen dişiyle kaldı. Bu da her zaman eski eşti.
Yetiştiriciler dul kalmış bir güvercini sık sık yuva kutusundan ötüyor, yalnız oturuyor ya da bir süre daha az yiyor diye anlatır. Bunlar gözlem aktarımlarıdır, ölçüm değildir. Ötmenin bir kısmının basit bir açıklaması var: ornitolog Derek Goodwin’in anlattığı gibi erkek güvercin, bir eşi yuva yerine çekmek için yuvada öter. Dolayısıyla orada ötüp duran yalnız bir kuş eş arıyor olabilir. Güvercin sesleri güvercin nasıl ses çıkarır yazısında açıklanıyor.
Güvercinler ölümü anlar mı?
Bu güvercinlerde sınanmadı. Diğer kuşlar üzerindeki iki çalışma, bazı türlerin kendi türünden ölü bir kuşa ne kadar güçlü tepki verdiğini gösteriyor. Kaliforniya Üniversitesi, Davis’in bir çalışmasında (opens in new tab) ölü batı çalı alakargaları yere bırakıldığında canlı alakargalar alarm çağrısı yaptı ve gürültülü gruplar halinde toplandı. O noktada en az bir gün daha az yem yediler. Washington Üniversitesi’nin bir çalışmasındaki (opens in new tab) Amerikan kargaları ölü kargalara saldırdı, yakınlarına bırakılan yemden kaçındı ve elinde ölü karga tutan insanları tanımayı öğrendi.
Her iki çalışmanın yazarları bu tepkileri yas olarak değil, kuşların tehlikenin nerede olduğunu öğrenmesi olarak yorumlar. Bunlar farklı bir kuş familyasından olan güvercinler hakkında da bir şey söylemez.
Bir kuş eşini kaybetmenin acısını hissedebilir mi?
Uzun süreli eş bağı da kuran zebra ispinozları tek bir net cevap veriyor. 2003 tarihli bir çalışmada, bir ispinoz eşinden ayrıldığında stres hormonu kortikosteron düzeyi yükseldi. Aynı eş geri geldiğinde düştü, ama kuşa yeni bir eş verildiğinde düşmedi (Remage-Healey ve arkadaşları (opens in new tab)). Eş bağı kuran bir kuş için eşi kaybetmek stresli bir olaydır, bunun nasıl hissettirdiğini söyleyemesek de.
Birçok türde yas üzerine yazan antropolog Barbara J. King, çalışan bir sınama önerir: bir arkadaş öldükten sonra hayatta kalanın normal rutini, örneğin yeme, uyuma ya da sosyal davranışı değişir ve hayvan sıkıntı belirtileri gösterir (Scientific American (opens in new tab)). Eşi öldükten sonra yemeyi bırakan ya da yuva kutusunda kalan bir güvercin bu sınamaya uyardı, ama güvercinlerde bunu özenli bir biçimde kaydeden olmadı. Güvercin duygularına ilişkin daha geniş soru için güvercinlerin duyguları var mı? yazısına bakın.
Güvercinler yavruları için yas tutar mı?
Yavruyu kaybetmek güvercinler için yaygındır. Polonya’daki beş şehir güvercini kolonisi üzerine bir çalışmada, çıkan yavruların her yıl yaklaşık yüzde 36 ile 45’i, çoğunlukla yuvadan düşerek öldü (Hetmański ve Barkowska 2007 (opens in new tab)). Çiftler genellikle hızla yeniden başlar. Oregon State University rehberi, dişinin çoğunlukla palazları çıktıktan yaklaşık bir hafta sonra yeniden yuvaya hazır olduğunu belirtir. Bu hızlı yeniden başlama normal üreme davranışıdır ve ebeveynlerin ne hissettiği hakkında bir şey söylemez. Ebeveynlerin bazen zayıf bir yavruyu neden dışarı ittiği güvercinler yavrularını öldürür mü? yazısında anlatılıyor.
Eşini kaybetmiş bir güvercine yardım etmek
- Rutinini aynı tutun: aynı kümes ya da kafes, yem, su ve arkadaşlık.
- Yemesini ve dışkısını izleyin. Bir günden uzun süre yemeyen, tüyleri kabarık oturan ya da dışkısı değişen bir güvercin üzgün olmaktan çok hasta olabilir. Bu yüzden hasta güvercin belirtileri yazısına bakın ve bir kuş veteriner hekimine başvurun.
- Eş bir hastalıktan öldüyse hayatta kalanı bir veteriner hekime kontrol ettirin, çünkü aynı enfeksiyonu taşıyor olabilir.
- Tek başına bir evcil güvercin arkadaşlık için sahibine daha çok yönelebilir. Her gün onunla vakit geçirin (bkz. evcil hayvan olarak güvercin).
- Yeniden eşleşmesini istiyorsanız onu yeni eşle birlikte yalnızca ikisinin olduğu bir bölmeye koyun. Oregon State University rehberi, birlikte tutulan yeni çiftlerin genellikle bir ila iki hafta içinde bağ kurduğunu söyler.
Güvercinler ve yas: sık sorulan sorular
Güvercinler yas tutar mı?
İncelenmedi. Güvercinler güçlü eş bağları kurar ve eşleri ortadan kaybolunca tepki verir. Eş bağı kuran diğer kuşlar da ayrıldığında stres belirtisi gösterir. Ama hiçbir çalışma güvercinlerde yası ölçmedi.
Güvercinler ömür boyu eşleşir mi?
Genellikle aynı eşi yıllarca korurlar, ama her zaman değil. Kısa süreli eşleşmeler bozulabilir ve eşi ölen bir güvercin başka bir kuşla yeniden eşleşir.
Bir güvercin kırık kalpten ölebilir mi?
Buna dair elde veri yok. Eşinden kısa süre sonra ölen güvercin hikayeleri anekdottur. İki kuş basitçe aynı hastalığa yakalanmış olabilir.
Dul kalan bir güvercinin yeni eş bulması ne kadar sürer?
Oregon State University’nin 4-H güvercin rehberine göre, kümeste birlikte kapatılan yeni bir çift genellikle bir ila iki hafta içinde bağ kurar.
Güvercinler ölü güvercinlere tepki verir mi?
Bu sınanmadı. Çalı alakargaları ve kargalar kendi türünden ölü kuşlara güçlü tepki verir ve onları bir tehlike işareti olarak görüyor gibidir.
Kaynaklar
Bu sayfada kullanılan kaynaklar:
- Oregon State University Extension: 4-H Pigeon and Dove Project (4-H 154). (opens in new tab)
- Wosegien, A. (1997). Experiments on pair bond stability in domestic pigeons (Columba livia domestica). Behaviour 134: 275-297. (opens in new tab)
- Iglesias, T.L., McElreath, R. and Patricelli, G.L. (2012). Western scrub-jay funerals: cacophonous aggregations in response to dead conspecifics. Animal Behaviour 84: 1103-1111. (opens in new tab)
- Swift, K.N. and Marzluff, J.M. (2015). Wild American crows gather around their dead to learn about danger. Animal Behaviour 109: 187-197. (opens in new tab)
- Remage-Healey, L., Adkins-Regan, E. and Romero, L.M. (2003). Behavioral and adrenocortical responses to mate separation and reunion in the zebra finch. Hormones and Behavior 43: 108-114. (opens in new tab)
- King, B.J. (2013). When animals mourn. Scientific American, July 2013. (opens in new tab)
- Hetmański, T. and Barkowska, M. (2007). Density and age of breeding pairs influence feral pigeon, Columba livia reproduction. Folia Zoologica 56: 71-83. (opens in new tab)
- Goodwin, D. (1983). Pigeons and Doves of the World, 3rd edition. British Museum (Natural History) and Cornell University Press.
Son güncelleme: 11 November 2026 · Davranış
