Fantail güvercini, Türkçede tavuskuyruk olarak da bilinir ve kuyruğu için yetiştirilen bir evcil güvercindir. Yabani kaya güvercininin kuyruğunda 12 tüy vardır. İyi bir fantailde 30 ya da daha fazla tüy bulunur. Bu tüyler dik bir yelpaze gibi açılır ve öyle yüksekte taşınır ki baş kuyruğa değebilir.
Bu ad tek bir kuşu değil, küçük bir ırk ailesini anlatır. ABD’deki National Pigeon Association’ın (NPA) yalnızca Fantail dediği sergi kuşu küçük, yuvarlak ve paçasızdır. Indian Fantail daha iridir, tepeliklidir ve ayakları tüylüdür. Syrian Fantail kuyruğunu neredeyse yatay taşır, İngiltere’de ise Garden Fantail ayrı bir ırk olarak kayıtlıdır. Bu rehber ailenin tamamını ele alır: fantaillerin nereden geldiği, tiplerin nasıl ayrıldığı, hakemlerin neye baktığı ve nasıl bakıldıkları.

Bir bakışta fantail güvercini
| Özellik | Fantail güvercini |
|---|---|
| Tür | Evcil kaya güvercini (Columba livia) |
| İlk kayıt | Hindistan, 1600’den önce |
| Kuyruk tüyleri | Darwin’in deyişiyle “otuz, hatta kırk”; 14 ile 42 arasında sayımlar kayıtlıdır |
| Yağ bezi | Avrupa fantaillerinde yoktur |
| Başlıca tipler | Fantail (sergi tipi), Indian Fantail, Mindian Fantail, Syrian Fantail, Garden Fantail |
| NPA grupları | Yapı güvercinleri; Syrian Fantail, Syrian grubundadır |
| İngiltere’deki kulüpler | Fantail Club (1889’da kuruldu) ve British Indian Fantail Club |
| Eski İngilizce adı | Broad-tailed Shaker |
Fantaili fantail yapan nedir
Charles Darwin, The Variation of Animals and Plants under Domestication (opens in new tab) üzerinde çalışırken fantail besledi ve inceledi. Kuyruk tüylerinin diğer güvercinlerden daha geniş bir taban üzerinde, düzensiz çift bir sıra hâlinde dizildiğini gördü. İncelediği kuşlarda bir ya da iki fazla kuyruk omuru vardı ve çoğu kuşta kuyruk dibinde bulunan yağ bezinin hiçbir izine rastlamadı.
Ona göre tüylerin sayısı, taşınış biçimleri kadar önemli değildi. Kendi sözleriyle, “kalıcı yelpaze biçimindeki açılımları ve yukarı doğru yönelişleri, artan sayılarından daha dikkate değer özelliklerdir”.
Kaç kuyruk tüyü?
Kaynaklarda sayılan ya da ileri sürülen kuyruk tüyleri. Yabani kaya güvercininde 12 tüy vardır.
Darwin’e göre İngiltere’de yetiştiriciler kuyruğun konumuna ve açılışına tüy sayısından daha çok değer veriyordu.
Kuyrukla birlikte kuşun geri kalanı da değişti. Darwin geriye doğru kıvrılmış ince bir boyun, geniş bir göğüs ve küçük ayaklar tarif etti. Fantailler çok titrerdi ve boyunları ileri geri “kasılır gibi görünen” bir hareket yapardı. Bu alışkanlık ırka eski İngilizce adını, “titreyen” anlamına gelen Shaker adını verdi.
Tarih: Hindistan’dan Darwin’in kümeslerine
Darwin’in bulabildiği en eski kayıt, Babür imparatoru Ekber’in sarayını anlatan ve 1600’den önce yazılan Ayeen Akbery‘dedir. Sarayda yaklaşık 20.000 güvercin vardı. Darwin’e göre o tarihte fantail Avrupa’da bilinmiyor gibiydi.
1670’lere gelindiğinde İngiltere’de biliniyordu. Francis Willughby, kuyruğunda 26 tüy olan bir fantail tarif etti. 1735’te John Moore’un Columbarium (opens in new tab) adlı kitabı ona Broad-tailed Shaker dedi. Moore, kuyruğunun “nadiren yirmi dörtten az” tüyü olduğunu, bu tüylerin “bir hindi horozunun kuyruğu gibi” açıldığını ve böylece “baş ile kuyruğun sık sık birleştiğini” yazdı. Bazı kişilerin bu kuşlara fantail dediğini ve bir keresinde 36 tüylü bir kuş gördüğünü de ekledi.

Moore, kuyruğu aşırı geliştirmeye karşı ilk uyarılardan birini de yaptı. Ona göre çok fazla tüy kuşların kuyruğunu düşürmesine yol açıyordu ve baş ile kuyruk artık birleşmiyordu, “ki bu çok büyük bir kusurdur”. Fransa’da Boitard ve Corbie 1824’te 42 kuyruk tüylü kuşları bulmanın kolay olduğunu ileri sürdü.
Darwin, 1859’da On the Origin of Species (opens in new tab) kitabının ilk sayfalarında fantaili kullandı. Beyaz fantailleri siyah barb güvercinleriyle çiftleştirdi, ardından alacalı yavruları kendi aralarında üretti. Torunlardan biri arduvaz mavisi doğdu. Kuşun sağrısı beyaz, kanatlarında iki siyah bant ve kuyruğu bantlıydı, tıpkı “herhangi bir yabani kaya güvercini” gibi. Darwin bu geri dönüşü bütün ırkların kaya güvercininden geldiğinin kanıtı olarak gördü.
Fantailin zaman çizelgesi
- 1600’den önceAyeen Akbery, Hindistan’da Ekber’in sarayındaki güvercin beslemeyi anlatır. Darwin’in bulduğu en eski fantail kaydıdır.
- 1670’lerFrancis Willughby 26 kuyruk tüylü bir fantail tarif eder.
- 1735John Moore’un Columbarium kitabı, “bazılarınca Fantail denen” Broad-tailed Shaker’ı anlatır.
- 1824Boitard ve Corbie, Fransa’da 42 kuyruk tüylü kuşların kolay bulunduğunu söyler.
- 1847Edward Blyth, Kalküta’da kusurlu bir kuyrukta 34 tüy sayar.
- 1859Darwin On the Origin of Species kitabına aralarında fantailin de bulunduğu evcil güvercinlerle başlar.
- 1868Darwin, Avrupa ve Java fantaillerini The Variation of Animals and Plants under Domestication‘da anlatır.
- 1889İngiltere’de Fantail Club kurulur.
- 2022Güncel NPA Fantail ve Indian Fantail standartlarının tarihi.
Fantail tipleri
Yetiştiriciler fantail adını, yelpaze kuyruğu ortak olan ama baş, ayak, boy ve kuyruğu taşıma biçimi bakımından ayrılan birkaç ırk için kullanır. NPA’nın bunlardan dördü için ayrı standartları vardır.
Fantail (sergi fantaili)
Çoğu insanın aklına gelen kuş budur. NPA’nın 2022 tarihli standardı ona sadece “Fantail” der. Yetiştiriciler onu Indian Fantail’den ayırmak için sık sık American Fantail ya da English Fantail der. Standart onu “her şeyden çok tip ve hareket kuşu” olarak tanımlar: 80 puan duruştaki biçimine, 20 puan hareket edişine verilir.
Gövde “her açıdan bakıldığında top gibi yuvarlak” olmalıdır. Kuyruk dairesel ve hafif içbükeydir, birbirinin üzerine iyi binen geniş tüylerden oluşur. Gövdeye göre kuyruğun yüksekliği ikiye bire yaklaşmalıdır. Küçük ve düz baş, yastık tüylerinin dibindeki bir “cebe” oturur. Önden bakıldığında baş göğsün üzerinde görünmemelidir.

Ayaklar paçasız, zarif ve parlak kırmızıdır. Kuş ön parmaklarının üzerinde durur, ayak tabanı yerden biraz kalkıktır. Başı beyaz renklerde gözler koyudur. Diğer renklerde gözler inci ya da sarıdan turuncu kırmızıya kadardır ve inci göz tercih edilir. İki kuş aynı puanı alırsa standart küçük olanı tercih eder.
Yelpazeyi taşımanın üç yolu
Indian Fantail
Indian Fantail daha iri ve sağlam yapılı bir kuştur. Küçük, sivri bir tepeliği ve parmakları örten paçaları vardır. Neredeyse yatay durur. Tabak biçimli kuyruğu dairenin yaklaşık dörtte üçünü sarar ve baştan hafifçe uzağa eğilir. Sergi fantailinin aksine Indian Fantail boynunu sallamamalıdır. NPA sık ve sinirli titremeyi kusur sayar.

NPA yaklaşık 16 ile 20 ons arasında bir rehber ağırlık verir ve hakemlerden tartı kullanmamalarını ister. Indian Fantail rehberimiz bu ırkın standardını, puanlarını ve renklerini ayrıntılı olarak anlatır.
Mindian Fantail
Mindian, minyatür bir Indian Fantail’dir. NPA standardı boy dışında her bakımdan Indian Fantail’inkiyle aynıdır. Ayaklardan başın tepesine kadar 7 inç (yaklaşık 18 cm) olmalıdır ve diğer her şey eşitse küçük kuş kazanır.
Syrian Fantail
NPA’nın Syrian grubundaki Syrian Fantail kuyruğunu bambaşka taşır. Kuyruk yere paralel tutulur ve ters bir V gibi görünmelidir. Kuyruğun üstü hiçbir zaman yatay çizginin üzerine çıkmamalıdır. Standarda göre 16 ile 22 tüy “iyi bir kuyruk bileşimi oluşturur”. Daha fazla tüy biçimi bozmaya eğilimlidir.

12 ile 15 ons ağırlığında, düz başlı, çakıl ile inci arası gözlü ve paçasız kırmızı bacaklı bir kuştur. Eski boyun titremesinin bir kısmını korur, ama NPA bunun aşırı olmaması gerektiğini söyler. Karakandi ile karıştırılmamalıdır. NPA, bu Halep taklacısının da Syrian Fantail ya da Türkçede Gümüşkuyruk diye anıldığını not eder. Karakandi kendi soyundan gelen bir uçuş ırkıdır, fantail değildir.
Garden Fantail
İngiltere’de National Pigeon Association, Garden Fantail’i Fantail’den ayrı ve daha büyük bir halka boyuyla kaydeder. Onun için yazılı bir sergi standardı bulamadık. Besleyiciler bu adı sergi kafesleri yerine bahçelerde ve güvercinliklerde tutulan fantailler için kullanır. Sergi tipine göre daha az uç, yelpazesi daha küçük, gövdesi daha uzun ve daha iyi uçan bir kuş tarif ederler. Darwin de 1868’de aynı ayrımı görmüş, en iyi İngiliz fantailleriyle sıradan olanlar arasında kuyruk büyüklüğü, duruş ve hareket bakımından “çok büyük bir fark” olduğunu yazmıştı.

Java Fantail ve ipek fantail
Darwin, Çin’deki Amoy’dan gönderilen bir Java Fantail derisini inceledi. Kuşun yalnızca 14 kuyruk tüyü, iyi gelişmiş bir yağ bezi ve “ikinci sınıf Avrupa fantaillerinden bile” daha az açık ve daha az dik bir kuyruğu vardı. Darwin bunu ırkın “daha eski ve daha az geliştirilmiş hâlinin” bir örneği olarak gördü.
İpek tavuğununkine benzer tüyleri olan ipek bir fantail alt çeşidinden de söz etti. Boitard ve Corbie’ye dayanarak, bu ipeksi tüylerin kuş başka küçük ırklarla çiftleştirildiğinde her zaman yavrulara geçtiğini yazdı. Yetiştiriciler bugün bu kuşlara silky fantail ya da lace fantail der.
| Tip | Baş | Ayaklar | Kuyruk | Boy rehberi | Standart |
|---|---|---|---|---|---|
| Fantail | Küçük ve düz, tepeliksiz | Paçasız ve parlak kırmızı | Dik ve dairesel, gövdenin yaklaşık iki katı yükseklikte | Ağırlık yok; eşitlikte küçük kuş kazanır | NPA, yapı grubu |
| Indian Fantail | Küçük sivri tepelik | Paçalı, parmaklar örtülü | Dik tabak, dairenin yaklaşık 3/4’ü | Yaklaşık 16–20 ons (450–570 g) | NPA, yapı grubu |
| Mindian Fantail | Indian gibi | Indian gibi | Indian gibi | Ayaktan başa 7 inç (18 cm) | NPA, yapı grubu |
| Syrian Fantail | Düz, bazen tepelikli | Paçasız ve kırmızı | Yatay, ters V | 12–15 ons (340–430 g) | NPA, Syrian grubu |
| Garden Fantail | Yazılı standart bulunamadı | Değişken | Sergi kuşlarından küçük yelpaze | İngiltere halka boyu C | İngiltere NPA kaydında |
Fantail nasıl değerlendirilir
NPA Fantail standardında en yüksek tek puan hareket hâlindeki duruşa verilir. Hakemler kuşun kafeste yürüyüşünü izler. Kuş başı geriye atılmış ve kuyruğu dik hâlde kısa gezintiler yapmalı, “her adımda göğsünü hafifçe kabartmalıdır”.
100 puanın dağılımı: NPA Fantail
- Hareket hâlinde duruş: 20
- Gövde, kanatlar ve tüy: 30
- Kuyruk, yastıklar, sağrı ve oran: 20
- Bacaklar ve ayaklar: 20
- Baş, boyun, gaga ve gözler: 10
Ardından 15 puanla bacaklar gelir. Kuyruğun kendisi yalnızca 10 puan alır, ama yastıklar, sağrı ve kuyruk gövde oranıyla birlikte kuyruk bölgesi 20 puana ulaşır. Renk 100 puanın içinde değildir. Bunun yerine hakemler tek renkli kuşlarda renk için 5 puana kadar ek puan verebilir. Saddle, tailmark ve bodymark gibi desenli kuşlarda ise desen için 5 puana, renk için de 5 puana kadar ek verilebilir. Beyazlar, alacalar ve sınıflandırılmamış renkler bu ek puanı almaz. Güvercin sergileri rehberimiz sınıfların ve değerlendirmenin nasıl işlediğini anlatır.
Boy ve ağırlık
NPA Fantail standardı hiç ağırlık vermez. Diğer fantail standartları verir ve bu rakamlar ailede boyun ne kadar değiştiğini gösterir.
Fantail ağırlıkları karşılaştırması
Her standarttaki ağırlıklar, ons ve gram olarak. NPA Fantail standardı ağırlık vermez. Fantail satırları turuncudur.
Darwin, koyu renkli fantaillerin genellikle beyazlardan daha iri olduğunu fark etti. Karşılaştırma için Shetland Adaları’ndan bir yabani kaya güvercinini tarttı: 14,5 ons.
Renkler ve desenler
Beyaz, fantailin her zaman klasik rengi oldu. Moore 1735’te bu kuşların “çoğunlukla tamamen beyaz” olduğunu ve en iyi duruşun onlarda görüldüğünü yazdı. Yine de siyah, mavi, kırmızı ve sarı alacalar da görmüştü. Bir asırdan fazla sonra Darwin, “beyaz fantaillerin başka bir renk verdiğini hiç duymadığını” yazdı.
Fantail renkleri ve sınıfları
- Beyaz
- Siyah
- Mavi
- Kırmızı
- Sarı
- Pudra mavisi
- Gümüş
NPA Fantail standardındaki sınıflar
- Düz tek renkler
- Desenli tek renkler
- Saddle
- Tailmark
- Bodymark
- Beyazlar
- Alacalar
- Sınıflandırılmamış renkler
Moore’un 1735’te gördüğü renkler
- Tamamen beyaz
- Siyah alaca
- Mavi alaca
- Kırmızı alaca
- Sarı alaca
Renk örnekleri yaklaşıktır ve yalnızca genel tonu gösterir.

NPA’nın genel renk notları fantaillerle ilgili bir ayrıntı daha ekler. “Pudra mavisi ve gümüş” Fantailler, süt faktörü taşıyan mavi ve gümüş bantlı kuşlardır ve kuş “süte batırılmış” gibi görünür. Güvercin renkleri ve genetiği rehberimiz bu renklerin nasıl kalıtıldığını açıklar.
Davranış ve mizaç
Sergi fantaillerinin kendine özgü bir yürüyüşü vardır. Darwin iyi kuşların “küçük ayakları kaskatıymış gibi” yürüdüğünü ve “büyük kuyrukları yüzünden rüzgârlı günlerde kötü uçtuklarını” yazdı. NPA onların “zarif bir kontrolü korurken hafif ve tasasız bir tavırla” ilerlemesini ister.
Başka ırkları uçuran güvercinciler fantailleri sık sık dropper olarak tutar. Bunlar uçan sürüyü aşağı indirmek için kümesin üstüne konan uysal kuşlardır. Tippler rehberimiz uçurucuların onları nasıl kullandığını anlatır.
British Indian Fantail Club, Indian Fantail’i “gerçekten harika, dost canlısı ve sakin bir tür” olarak tanımlar. Tipi ne olursa olsun fantail bir evcil güvercindir ve diğerleriyle aynı temel bakıma ihtiyaç duyar.
Fantail bakımı
Kuyruk, en kolay zarar gören kısımdır. Darwin’in notuna göre iyi kuşlarda baş kuyruk tüylerine değer, “bu yüzden tüyler sık sık buruşur”. Fantaillere birbirini sıkıştırmayacakları kadar yer, alçak ve geniş tüneklerle kuru ve temiz zemin sağlayın. Sergi kuşları kirli ya da kırık tüyler yüzünden puan kaybeder ve Indian Fantail standardı parazit belirtilerine de puan kırar. Güvercin bitleri rehberimiz sık görülenleri anlatır.
Düzenli olarak banyo suyu verin, çünkü temiz su yelpazenin iyi durumda kalmasına yardım eder. Güvercin nasıl yıkanır sayfamız yöntemi gösterir. Tahıl karışımını grit ve taze suyla birlikte verin. Güvercinler ne yer rehberimizde ayrıntılar var.
Besleyiciler için kısa bilgiler
- 30 ile 40 kuyruk tüyü
- Avrupa kuşlarında yağ bezi yok
- Sergi fantailinde temiz kırmızı ayaklar
- İnci göz tercih edilir
- Duruşa 80, harekete 20 puan
- Rüzgârda zayıf uçar
Büyük yelpaze onları zayıf uçucu yaptığı için sergi fantailleri en iyi kuşhaneli bir kümeste tutulur. Garden Fantailler ise bir güvercinlik çevresinde serbest bırakılan tiptir. Çiftler diğer güvercinler gibi ürer: dişi iki yumurta yumurtlar ve yumurtalar yaklaşık 17 ile 19 günde çıkar. Indian Fantail standardı, hâlâ tüy döküm döneminde olup eksik ya da kırık tüyü olan kuşlara da puan kırar. Sergileri buna göre planlayın.
Fantail satın alırken
Önce hangi fantaili istediğinize karar verin. Bir sergi fantaili, bir Indian Fantail ve bir Garden Fantail çok farklı kümeslere uyar. İyi kuşları görmek ve yetiştiricilerle tanışmak için en iyi yer sergilerdir. İngiltere’de National Pigeon Association hem Fantail Club’ı hem British Indian Fantail Club’ı listeler ve her tip için farklı bir halka boyu belirler.
Fantailler için İngiltere halka boyları
Halka boyları en küçük ırklar için A ile en büyükler için F arasında değişir.
- A
- BFantail
- CGarden Fantail
- D
- EIndian Fantail
- F
Önce kuyruğa bakın. NPA, Indian Fantailleri yarık kuyruk, tüyleri birbirine bağlanmış kuyruk, çok çarpık kuyruk, farklı renkte gözler, tepelik eksikliği ve kesilmiş tüyler nedeniyle diskalifiye eder. Sergi fantailinde bacaklarında tüy olmayan temiz kırmızı ayaklara, yuvarlak bir gövdeye ve kuyruğa doğru geriye yaslanan bir başa bakın. Yeni gelen her kuşu kümese katmadan önce birkaç hafta kendi kuşlarınızdan ayrı tutun.
Diğer süs ırkları için güvercin türleri rehberimize, Jacobin ve Frillback sayfalarımıza bakın.
Fantail güverciniyle ilgili sık sorulan sorular
Fantail güvercini nedir?
30 ya da daha fazla tüylü, büyük, dik ve yelpaze biçimli bir kuyruk için yetiştirilen evcil bir güvercindir. Ad, sergi fantaili, Indian Fantail ve Syrian Fantail dahil birkaç ırkı kapsar.
Bir fantailin kaç kuyruk tüyü vardır?
Darwin “otuz, hatta kırk” yazdı. Yabani kaya güvercininde bu sayı 12’dir. Kayıtlı sayımlar eski bir Java Fantail’deki 14 tüyden 1824’te Fransa’da ileri sürülen 42 tüye kadar uzanır.
Fantail ile Indian Fantail arasındaki fark nedir?
Sergi fantaili küçük ve yuvarlaktır, başı düz, ayakları paçasız ve kırmızıdır ve başını geriye, kuyruğa doğru taşır. Indian Fantail daha iridir, sivri bir tepeliği, paçalı ayakları ve neredeyse yatay bir duruşu vardır.
Fantail güvercinleri uçabilir mi?
Evet, ama sergi fantailleri kötü uçar. Darwin, büyük kuyrukları yüzünden “rüzgârlı günlerde kötü uçtuklarını” not etti. Garden Fantailler daha iyi uçar ve güvercinliklerin çevresinde tutulan tip odur.
Fantail güvercinleri nereden gelir?
En eski kayıt, 1600’den önce Hindistan’da yazılan Ayeen Akbery‘dedir. Irk 1670’lerde İngiltere’ye ulaşmıştı. Bugünkü sergi standartları İngiltere ve ABD’deki kulüplerden gelir.
Fantaillerin yağ bezi var mıdır?
Darwin incelediği Avrupa fantaillerinde bu bezin izine rastlamadı. İncelediği bir Java Fantail’de ise vardı.
