Black-naped pheasant pigeon (Otidiphaps insularis), yalnızca Papua Yeni Gine’deki Fergusson Adası’nda bulunan, yerde yaşayan bir güvercindir. Bilim insanlarının 1896’da toplanan bir örnekle Eylül 2022’de çekilen kamera tuzağı görüntüleri arasında doğrulanmış bir kaydı yoktu. Haziran ve Temmuz 2025’teki bir takip araştırması onu yeniden bulamadı. Ancak çalışma kötü hava nedeniyle yarım kaldı. IUCN Kırmızı Listesi türü Kritik Tehlikede (Critically Endangered) olarak değerlendirir.
Nedir ve neye benzer?
Pheasant pigeon’lar, yalnızca Yeni Gine ve yakındaki birkaç adayla sınırlı olan Otidiphaps cinsindeki, büyük, uzun kuyruklu ve çoğunlukla yerde yaşayan güvercinlerdir. Bir şehir güvercini gibi açıkta tüneyecekleri yerde orman tabanında yürürler. Cinsin diğer üyeleriyle karşılaştırıldığında black-naped türünde geriye dönük bir ibik, ensede belirgin zıt bir renk yoktur. Alt tarafında daha az renk, kanatlarında ise daha parlak, kadmiyum turuncusu vardır. Bu karşılaştırmalar, 2022 keşif ekibinin Jason Gregg, Jordan Boersma ve arkadaşlarının 2024 tarihli ön baskısında (opens in new tab) yazdıklarından gelir.
Yukarıdaki levha yaşayan bir kuşun fotoğrafı değildir. J. G. Keulemans’ın 1893’te çizdiği ve Catalogue of the Birds in the British Museum‘da XV. levha olarak yayımlanan Otidiphaps insularis çizimidir. Müze örneklerinde bu taksonu ayıran koyu gövdeyi, turuncu kanatları, turuncu bacakları ve gagayı, kırmızı gözü ve uzun kuyruğu gösterir.
BirdLife International ve IUCN Kırmızı Listesi (opens in new tab), 2014 tarihli HBW ve BirdLife kontrol listesinde dört Otidiphaps formunun ayrılmasının ardından black-naped türünü tam bir tür olarak kabul eder. Bazı diğer kontrol listeleri onu hâlâ pheasant pigeon Otidiphaps nobilis‘in bir alttürü sayar. Konuyu çözen bir moleküler çalışma henüz yok. Aşağıdaki anlatım IUCN kullanımını izler ve anlaşmazlığa da işaret eder.
Nerede yaşar?
Tür yalnızca, Papua Yeni Gine’nin Milne Bay Eyaleti’ndeki D’Entrecasteaux Takımadaları’nın en büyük adası olan Fergusson Adası’ndan bilinir. Ada yaklaşık 1.437 km²’lik bir alanı kaplar ve 2.073 m’ye yükselir. İlk örnekleri toplayan Andrew Goldie, 600 m’nin (yaklaşık 2.000 fit) üzerinde “son derece engebeli bir dağ silsilesi” tarif etti. Kuşu kaydeden 2022 kameraları adanın doğu yakasında, Mt. Kilkerran kütlesinin çevresindeki tepe ormanına yerleştirilmişti.
Kuşun Fergusson’un diğer dağ silsilelerinde ya da komşu Goodenough ve Normanby adalarında da yaşayıp yaşamadığı doğrulanmamıştır. Gregg ve arkadaşları oralarda araştırma yapılmasını önerdi, çünkü adaların kuş faunası benzer ve Pleistosen’de birbirine bağlıydı. Bu araştırmalar yapılana kadar belgelenmiş tek yurt Fergusson’dur.
Örnekler, sonra uzun bir boşluk
Guy Kirwan ve Hein van Grouw, 2023’te Bulletin of the British Ornithologists’ Club’da yazarak (opens in new tab) erken dönem müze malzemesini inceledi. Otidiphaps insularis adı 1883’te Osbert Salvin ve Frederick Godman tarafından ortaya atıldı. Ad, Andrew Goldie’nin 1882’de topladığı ve şimdi Tring’deki Natural History Museum’da bulunan iki sintipe (NHMUK 1889.2.12.119 ve 1889.2.12.484) dayanır. Üçüncü örnek, bir dişi, 25 Mayıs 1896’da Albert Stewart Meek tarafından toplandı ve American Museum of Natural History’de (AMNH 616494) bulunur. Bundan sonra tür bilimsel kayıttan düştü.
Bu aralıkta nesli tükenmiş olduğu gösterilmedi. Resmî belgelemeden kayboldu. Search for Lost Birds (opens in new tab) projesi onu sonradan, on yıl ya da daha uzun süredir kesin belgesi olmayan kuşlar arasında listeledi. Fergusson’daki yerel halk kuşu hâlâ tanıyordu.
1883 tanımında alıntılanan Goldie, sesle ilgili tek erken notu verdi: “bir tür ké-o, ‘o’ uzatılarak.” Türün kendi çağrısının yayımlanmış bir kaydı hâlâ yok. 2025 ekibi, ses çalma denemesinde yakın bir form olan grey-naped pheasant pigeon’ın çağrılarını kullandı.
2022’de yeniden bulunması
Eylül 2022’de doğu Fergusson’da bir ay süren bir keşif gezisi, 1896’dan beri ilk bilimsel belgelemeyi elde etti. Çalışma avcı görüşmelerini, yürüyüş araştırmalarını ve kamera tuzaklarını birleştirdi ve Gregg ile Boersma’nın ön baskısında anlatılır. Aynı geziyle ilgili bir araştırma makalesi 2025’te Bulletin of the British Ornithologists’ Club (opens in new tab)‘da yayımlandı.
Kameralar kuşu 5 km’den fazla aralıklı iki yerde, iki kez kaydetti ve yazarlar bunların iki ayrı birey olduğunu değerlendiriyor. Yerel rehberlik olmadan bir yükselti gradyanı boyunca kurulan bir kamera 22 Eylül’de fotoğraf ve video kaydetti. Önceki yıl içinde kuşu görmüş avcıların yardımıyla yerleştirilen ikinci bir kamera onu 28 Eylül’de kaydetti. Gezi sırasındaki yetmiş yürüyüş araştırması onu hiç kaydetmedi.
Ekip, Mt. Kilkerran çevresindeki on yerde 29 avcıyla görüştü. Bunların on biri (%38) kuşu bir çizimden seçti. Beşi (%17), yakın bir pheasant pigeon’ın çağrısını ses çalmada tanıdı. İkisi onu önceki yıl gördüğünü söyledi. Doğudaki üç köyde insanlar ona çağrısından alınan Auwo adını verdi. Bazıları efsaneleri, ilahileri ve törensel kullanımı da anlattı. Görüşülen avcıların çoğu yakın zamanda bir gözlemi doğrulayamadı. Bu yardımla bile kayıtların azlığı, Kritik Tehlikede listelemesinin bilinen gerçeklere hâlâ uymasının bir nedenidir.
Onu bulamayan 2025 araştırması
Haziran ve Temmuz 2025’te aynı araştırma grubu geri döndü. Bu gezi, Boersma, Gregg ve arkadaşlarının hakem değerlendirmesinden geçmemiş Mart 2026 tarihli EcoEvoRxiv ön baskısında (opens in new tab) bildirilir. Kameraları Oya Nai’ye ve 2022’de bir tespit vermiş olan Kwama nehri bölgesine yerleştirdiler ve yaklaşık 570 ile 1.250 m arasındaki tepe ve dağ ormanında yürüdüler.
Kameralar, türün bulunduğu bilinen bir alandaki yaklaşık 400 saat dahil 30,5 kamera-gün çalıştı. Diğer orman kuşlarını ve sıçanları kaydettiler, ancak black-naped pheasant pigeon’ı kaydetmediler. Yürüyüş araştırmaları ve ses çalma da onu bulamadı. Şiddetli yağmur çalışmayı kısalttı ve ormanı alışılmadık biçimde sessiz bıraktı. Ekip günlük kamera tuzağı tespit sayısını önceki geziye göre yaklaşık yarı yarıya kaydetti. Oya Nai ya da Kwama alanlarının kendisinde belirgin bir yaşam alanı değişikliği görmediler.
Kötü havada kaçırılan bir tespit, kuşun yok olduğunun kanıtı değildir ve yazarlar bunu bir durum değişikliği olarak sunmaz. Yine de, üç yıl önce filme alındığı bir yerde bile türü belgelemenin hâlâ ne kadar zor olduğunu gösterir.
Nüfus, durum ve tehditler
BirdLife International tarafından yazılan IUCN değerlendirmesi (opens in new tab) türü C2a(ii) ölçütü uyarınca Kritik Tehlikede olarak listeler. Değerlendirme 9 Temmuz 2021’de yapıldı ve 2022’de bir düzeltme sürümü çıktı. Bu da rakamların Eylül 2022 kamera tuzağı kayıtlarından önceye ait olduğu anlamına gelir.
| Ölçü | Yayımlanan değer | Ne anlama gelir? |
|---|---|---|
| IUCN kategorisi | Kritik Tehlikede, C2a(ii) | IUCN kurallarına göre tek bir alt popülasyonda çok küçük, azalan bir nüfus |
| Olgun birey sayısı | 50–249 | 2021 tahmini; 2022 ya da 2025’te görülen kuşların sayımı değil |
| Nüfus eğilimi | Azalıyor | 2021 değerlendirmesi; yeniden bulunmadan sonra hesaplanmış yeni bir eğilim değil |
| Belgelenmiş yayılış | Yalnızca Fergusson Adası | Diğer adalar ve Fergusson’daki diğer yayılış alanları doğrulanmamıştır |
| 2022’den sonra nüfus | Bilinmiyor | 2025 araştırmasına ilişkin 2026 ön baskısında bilinmiyor olarak belirtilir |
2021 rakamlarını sonraki tahminlerle çarpmayın ya da “güncellemeyin”. İki kamera tuzağı kaydı türün hayatta kaldığını doğrular. Bunlar bir sayım değildir.
2021 değerlendirmesi, tarım ve ağaç kesimi kaynaklı yaşam alanı kaybını, avcılık ve istilacı türlerle birlikte tehdit olarak listeler. 2022 ekibi, bir tespit noktasının 3 km yakınına kadar ağaç kesim yolları yapıldığını belirtti ve avcılar ormanda yabani kediler bildirdi. 2025 gezisine ilişkin 2026 ön baskısı daha yeni baskılar ekler: yerel halk imzalanmış kereste anlaşmalarından söz etmişti, Kwama bölgesinde alüvyal altın bulunmuştu ve ekip Haziran 2025’te gelmeden kısa süre önce kıyıdaki Gameta köyünde bir maden kampı kurulmuştu. Bu sonraki noktalar hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir ön baskıdan gelir ve yeni bir Kırmızı Liste değerlendirmesi değil, yazarların saha raporu olarak okunmalıdır.
Herhangi bir ek araştırma ya da koruma çalışması, Fergusson’daki geleneksel toprak sahiplerinin izniyle yapılmalıdır. 2022 belgelemesinin kendisi bu izne ve kuşu hâlâ Auwo diye tanıyan avcılara bağlıydı.
Bu türün diğer tehdit altındaki güvercinler arasındaki yeri için güvercinlerin nesli tehlikede mi yazısına bakın.
Black-naped pheasant pigeon hakkında sık sorulan sorular
Black-naped pheasant pigeon’ın nesli 2022’den önce tükenmiş miydi?
Hayır. 1896’dan sonra bilimsel belgelemeden kayboldu. Bu, nesli tükenmiş olmakla aynı şey değildir. Fergusson’daki yerel halk kuşu tanımaya devam etti ve 2022’de iki avcı onu önceki yıl gördüğünü söyledi. Kamera tuzakları sonra onu bilim için doğruladı.
Ne zaman ve nasıl yeniden bulundu?
Eylül 2022’de, doğu Fergusson Adası’nda, kamera tuzaklarıyla. Biri kuşu 22 Eylül’de, diğeri 28 Eylül’de, 5 km’den fazla aralıklı yerlerde kaydetti. Aynı gezideki yürüyüş araştırmaları onu görmedi.
2025 araştırması onun yeniden kaybolduğunu kanıtladı mı?
Hayır. Haziran-Temmuz 2025 gezisi onu tespit edemedi, ancak çalışma şiddetli yağmur nedeniyle yarım kaldı. Yazarlar kaçırılan tespitleri türün yok olduğunun kanıtı saymaz.
Kaç black-naped pheasant pigeon kaldı?
Kimsenin güncel bir sayımı yok. IUCN’nin 2021 tahmini 50–249 olgun bireydi. 2022 kayıtlarından sonra bile 2025 ekibi nüfus büyüklüğünü bilinmiyor olarak tanımladı.
Nerede yaşar?
Belgelenmiş tek yayılış alanı Papua Yeni Gine’deki Fergusson Adası’nın tepe ormanıdır. Adanın diğer silsilelerinde ya da Goodenough veya Normanby’de doğrulanmamıştır.
Ayrı bir tür mü, alttür mü?
BirdLife ve IUCN onu bir tür, Otidiphaps insularis, olarak kabul eder. Bazı diğer kontrol listeleri onu hâlâ Otidiphaps nobilis‘in bir alttürü olarak yerleştirir. İki görüş de kullanılıyor. Yukarıdaki anlatım IUCN’nin yaklaşımını izler ve ayrımı not eder.
Son güncelleme: 12 November 2026 · Bilgiler, Güvercin Türleri