Küpeli kumru (Zenaida auriculata), Yeni Dünya’nın orta boy bir kumrusudur. Kolombiya ve Venezuela’dan Tierra del Fuego’ya kadar Güney Amerika’nın büyük kısmında açık arazinin alışılmış kumrusudur; Trinidad ve Tobago’da, Küçük Antiller’in güneyinde ve Hollanda’ya bağlı Karayip adalarında da yaşar.
Başının yanındaki iki küçük siyah leke, türe İngilizce adını verir: bir çizgi gözün arkasında, ikinci bir leke kulak örtü tüylerindedir. Arazide, kısa kuyruklu bir yas kumrusu gibi görünebilir: boz-kahverengi sırt, pembemsi göğüs, kanatta siyah benekler ve kırmızı ya da pembe bacaklar. BirdLife International küresel nüfusu Asgari Endişe ve artışta kabul eder.

Küpeli kumruya kısa bakış
| Bilgi | Küpeli kumru (Zenaida auriculata) |
|---|---|
| Bilimsel ad | Zenaida auriculata (des Murs, 1847) |
| Familya | Columbidae, güvercinler ve kumrular |
| Uzunluk | Yaklaşık 21 cm (Sick 1997; Fontoura ve Orsi 2013’te anılır) |
| Ağırlık | Kursak boşaltıldıktan sonra Córdoba’daki büyük bir örneklemde ortalama 120 g; uç değerler 84–161 g (Bucher, Gómez, di Tada ve Reati 1977) |
| Ayırt edici özellikler | Başın yanında iki siyah leke; kanatta siyah benekler; pembemsi ya da şarabi göğüs; kırmızı ya da pembe bacaklar; kısa, kama biçimli kuyruk |
| Yayılış | Güney Amerika, Kolombiya’dan güney Arjantin ve Şili’ye; Trinidad ve Tobago; Küçük Antiller’in güneyi ve Hollanda Karayipleri |
| Habitat | Açık ve yarı açık arazi, kuru çalı, tarım alanı, otlak, bahçe ve kentler; sürekli yağmur ormanı değil |
| Yükselti | 4.730 m’ye kadar (IUCN 2024) |
| Beslenme | Yerden alınan tohum ve tane |
| Yumurta | Genelde iki, beyaz ve oval |
| Kuluçka | Ekvador’da yakından izlenen bir yuvada 16 gün (García-Loor ve diğerleri 2025) |
| Yuvadaki süre | Aynı Ekvador çalışmasında 15 gün; orada anılan başka bildirimler 12–15 gün verir |
| Hareketler | BirdLife International türü tam göçmen sayar. Córdoba’da şiddetli bir kuraklıkten sonra bir koloninin bir kısmı ayrılmış, yazarlar bunu göç ya da göçebe bir hareket olarak okumuştur |
| Durum | Asgari Endişe (IUCN, 12 Haziran 2024 değerlendirmesi); nüfus eğilimi artışta, büyüklük sayılmamış |
Uzunluk, Helmut Sick’in 1997 tarihli Brezilya el kitabından gelir ve Fontoura ile Orsi (2013) tarafından anılır. Orada da anılan daha sonraki bir derleme, Dunning (2008), Córdoba ortalamasının üzerinde, 136 g’lık bir ortalama ağırlık verir. 4.730 m tavanı, 2024 IUCN değerlendirmesindeki üst yükseltidir.
Küpeli kumru nasıl tanınır
Başın yanındaki iki siyah leke, türe hem İngilizce adını hem de bilimsel ad olan auriculata‘yı, “küpeli, kulaklı”, veren arazi işaretidir. İnce bir çizgi hemen gözün arkasındadır. Çoğu zaman biraz daha büyük olan ikinci koyu leke daha aşağıda, kulak örtü tüylerindedir.

Geri kalan tüy örtüsü üstte boz-kahverengiden zeytin kahverengisine döner, tepe daha gridir; göğüs ve karın pembemsi ile şarabidir. Siyah benekler kanat örtülerini işaretler. Gaga koyu, bacaklar kırmızı ya da pembedir. Kuyruk oldukça kısa ve kama biçimlidir; dış tüylerin uçları daha soluktur. İyi ışıkta boynun yanları pembe ya da bronz bir parıltı gösterebilir.
Erkek ile dişi gözle ayırt edilmesi zordur. Córdoba kuşları üzerine spektrofotometrik bir çalışma, iki cinsiyetin aynı gri ve pembe tonları paylaşmasına karşın erkeklerin genel olarak daha parlak olduğunu ve tepe dahil daha yüksek ultraviyole kromaya sahip olduğunu buldu (Valdez ve Benitez-Vieyra 2016).
Küpeli kumru ne kadar ağırdır?
Córdoba’da Zenaida auriculata chrysauchenia üzerine yapılan bir çalışmanın gram cinsinden ağırlıkları. Tartımdan önce kursak boşaltıldı. Ortalama satırı işaretlidir.
Küpeli kumru mu, yas kumrusu mu?
Yas kumrusu, o türü zaten bilenler için alışılmış karşılaştırmadır. İkisi Zenaida cinsinde yakın akrabadır ve kuyruk ile baş kontrol edilene kadar birbirine benzer.
- Küpeli kumrunun kuyruğu daha kısa ve kama biçimlidir. Yas kumrusunun uzun, kademeli bir kuyruğu vardır; uçuşta görülen geniş beyaz yanlar taşır.
- Küpeli kumrunun başının yanında iki koyu leke vardır. Yas kumrusunun kulak örtü tüylerinde tek bir koyu leke bulunur.
- Yayılış alanları neredeyse kesişmez. Yas kumrusu Kuzey Amerika’dan Panama’ya kadar ürer. Küpeli kumru bir Güney Amerika ve güney Karayip kuşudur.
Küçük Antiller’de benzer diğer tür zenaida kumrusudur (Zenaida aurita). Kanadında beyaz bir bant ve köşeleri beyaz, daha yuvarlak bir kuyruk gösterir. Kızıl serçe kumrusu çok daha küçüktür, kısa kare bir kuyruğu vardır ve küpeli kumrunun çifte baş lekesi yoktur.

Yayılış ve habitat
Küpeli kumru Güney Amerika’da yaygındır: Kolombiya, Venezuela ve Guyanalar’dan güneye, Brezilya, Ekvador, Peru, Bolivya, Paraguay, Uruguay, Arjantin ve Şili boyunca, Tierra del Fuego dahil. IOC Dünya Kuş Listesi 15.2, alttürleri Trinidad’da, Küçük Antiller’de, Hollanda Antilleri’nde ve Brezilya’nın kuzeydoğusu açıklarındaki Fernando de Noronha’da da yerleştirir.
BirdLife International yerleşik ve üreyen yayılış genişliğini 24,3 milyon km² olarak tahmin eder. Aynı veri kümeleri Falkland Adaları ile Güney Georgia’yı da listeler. Bağımsız listeler bu kayıtları seyrek ya da rastlantısal sayar, bu yüzden düzenli yayılışın parçası değildirler.
Açık ve yarı açık habitatları kullanır: kuru ve nemli çalı, savan, otlak, ekili arazi, kırsal bahçeler ve kentler. BirdLife, kentsel alanların ve ağır bozulmuş eski ormanın hem üreme hem üreme dışı kullanımını kaydeder. Sürekli yağmur ormanı tipik habitat değildir. Ekvador’da 2025 tarihli bir çalışma, türü Amazon ormanı dışında Güney Amerika’nın en yaygın kuşlarından biri olarak tanımlar.
2024 IUCN değerlendirmesi üst yükseltiyi 4.730 m verir. Quito çevresinde 3.015 m’de yuvalar izlenmiştir (García-Loor ve diğerleri 2025).
Beslenme ve hareketler
Küpeli kumrular başlıca yerden aldıkları tohum ve tane ile beslenir. Fontoura ve Orsi (2013), Paraná’nın kuzeyinde kuşları izlerken, iki daha küçük yer kumrusuna göre bir beslenme yerinde daha uzun kaldıklarını, sık sık çıplak toprakta yediklerini ve kimi zaman grup ya da çift halinde beslendiklerini gördü.
Tarım bölgelerinde zararlı olabilirler. Bucher ve meslektaşları, kuşun ciddi bir tarım sorunu haline geldiği Arjantin’in Córdoba kentinde Z. a. chrysauchenia‘yı inceledi. Besin arzı cinsel döngünün başlıca denetleyicisi gibi duruyordu; gün uzunluğunun payı daha küçüktü.
BirdLife International türü tam göçmen sınıflandırır. Córdoba çalışması daha yerel bir tablo verir: 1972’deki son derece kurak bir mevsimden sonra yağ rezervleri tepe yapmış ve kolonilerin bir kısmı bölgeyi terk etmişti; yazarlar bunu göç ya da göçebe bir hareket olarak okudu. BirdLife kentleri hem üreme hem üreme dışı habitat olarak listeler, bu yüzden kent kuşları yalnızca geçit konuğu değildir.
IOC listesi 11 alttür tanır. Güneyde en yaygın olanı, doğu Bolivya ve orta Brezilya’dan Tierra del Fuego’ya uzanan chrysauchenia‘dır. Aday ırk orta Şili ile orta-batı Arjantin’de yaşar. Adlandırılmış diğer formlar arasında Hollanda Antilleri’ndeki vinaceorufa, Küçük Antiller ve Trinidad’dan kuzey Güney Amerika’ya uzanan stenura ve kuzeydoğu Brezilya ile Fernando de Noronha’daki noronha vardır.

Üreme
Küpeli kumrular yayılışlarının büyük kısmında çift olarak yuva yapar; Arjantin’in bazı tarım bölgelerinde üreme kolonileri de kurar. Bucher ve meslektaşları 1970’lerin başında Córdoba’da koloniler kaydetmişti bile. Yuva, çoğu zaman bir çalıda ya da ağaçta, küçük bir dal platformudur.
Ekvador’un Pichincha ilindeki üç yuvanın izlenmesi, en ayrıntılı güncel kayıttır (García-Loor, Trujillo, Trujillo ve Alarcón 2025). Bir yuva beş günde kuruldu. Yuvaların her birinde işaretsiz, iki beyaz oval yumurta vardı. Bırakılışı izlenen yuvada yumurtalar ardışık günlerde bırakıldı. Her iki ebeveyn kuluçkaya yattı, sonra yavruları ısıttı. Ölçülen yumurtalar 28 × 22,5 mm ve 27,5 × 23 mm idi.
O yuvadaki kuluçka 16 gün sürdü. Yavrular 15. günde ayrıldı, uçmuş yavrular yuvanın yanında üç gün daha kaldı. Yazarlar, başka çalışmalarda 12–15 günlük yavru dönemlerinin bildirildiğini not eder (Bucher ve Nores 1973; Dardanelli ve diğerleri 2011; Barco ve diğerleri 2024). Yeni çıkmış yavrular önce kursak sütü, sonra artan miktarda tohumla beslenir; bu, diğer güvercinlerde de böyledir.
Besin düzenliyse üreme yılın büyük kısmına yayılabilir. Ekvador çalışmasında eBird kayıtları ve arazi gözlemleri her ay yuva etkinliği gösterdi, ama her evre her ay yoktu. Córdoba’da yıl boyunca sperm üreten erkekler bulundu ve araştırmacılar dişilerde açık bir yıllık döngü gösteremedi.
Yuvadan ayrılışa, bir Ekvador çalışmasında
Koruma
BirdLife International küpeli kumruyu 12 Haziran 2024’te Asgari Endişe olarak değerlendirdi. Yayılış alanı çok geniştir, küresel nüfus sayılmamıştır ve eğilimin artışta olduğu düşünülür, çünkü orman açıldıkça yeni açık habitat ortaya çıkmayı sürdürür. Stotz ve diğerleri (1996) türü o tarihte de yaygın diye tanımlamıştı.
Kırmızı Liste, türün geçimlik ve ulusal ölçekte insan gıdası ve kafes ya da gösteri kuşu olarak kullanıldığını kaydeder; 2024 tarihli bir ticaret incelemesi türü incelenen yedi veri kümesinin üçünde buldu (Donald ve diğerleri 2024). Uluslararası ticaret denetimine bağlı değildir. Bu kullanımlar türü tehdit altındaki bir kategoriye itmemiştir.
Küpeli kumru çoğu zaman bir parkta, bir tarlada ya da bir kent meydanında, sıklıkla bir kabloda ya da çıplak toprakta görülür. Yuvalar rahat bırakılmalıdır. Türün avlandığı ülkelerde yerel sezonlar ve kotolar geçerlidir.
Yabani ve evcil formlara daha geniş bir bakış için güvercin türleri rehberimize ve güvercin ile kumru farkı sayfasına bakın. İlgili koruma sorusu güvercinler nesli tehlikede mi? sayfasındadır.

Sık sorulan sorular
Küpeli kumru nasıl tanınır?
Başın yanındaki iki siyah lekeye, kanattaki siyah beneklere, pembemsi göğüse ve oldukça kısa, kama biçimli kuyruğa bakın. Bacaklar kırmızı ya da pembedir. Kızıl serçe kumrusundan daha iridir ve yas kumrusundan daha kısa kuyrukludur.
Küpeli kumru ile yas kumrusu arasındaki fark nedir?
Yakın akrabadırlar, ama küpeli kumrunun kuyruğu daha kısadır ve başının yanında bir değil iki koyu leke vardır. Yas kumrusunun uzun kuyruğu uçuşta geniş beyaz yanlar gösterir. Yas kumrusu Kuzey ve Orta Amerika türüdür; küpeli kumru Güney Amerika ve güney Karayipler’de yaşar.
Küpeli kumru nerede yaşar?
Kolombiya’dan güney Arjantin ve Şili’ye kadar Güney Amerika’da yaygındır; Trinidad ve Tobago’da, Küçük Antiller’in güneyinde ve Hollanda Karayipleri’nde de yaşar. Açık arazi, tarım alanları ve kentleri, yüksek And kentleri dahil, kullanır.
Küpeli kumru kaç yumurta bırakır?
Genelde iki beyaz, oval yumurta. Ekvador’da izlenen bir yuvada yumurtalar ardışık günlerde bırakıldı, 16 gün kuluçkaya yatırıldı ve yavrular 15. günde yuvayı terk etti.
Küpeli kumru nesli tehlikede midir?
Hayır. IUCN 2024’te onu Asgari Endişe olarak listeledi ve BirdLife International, daha fazla açık habitat oluştukça nüfusun arttığını düşünüyor.
Kaynaklar
- Gill, F., Donsker, D. and Rasmussen, P. (eds). 2026. IOC World Bird List (opens in new tab) (v15.2). doi:10.14344/IOC.ML.15.2.
- BirdLife International. 2024. Zenaida auriculata (opens in new tab). The IUCN Red List of Threatened Species 2024: e.T22690747A263686133. Assessed 12 June 2024.
- BirdLife International. Eared Dove Zenaida auriculata factsheet (opens in new tab). Extent of occurrence, habitats, trend and use.
- Bucher, E.H., Gómez, E., di Tada, I.E. and Reati, G.J. 1977. Ecología de la reproducción de la paloma Zenaida auriculata. I. Variaciones estacionales en peso corporal, gónadas, reservas de lípidos y muda. Ecosur 4(7): 47–67.
- García-Loor, J., Trujillo G., F., Trujillo G., J. and Alarcón, I.P. 2025. Notas sobre la biología reproductiva de la Tórtola Orejuda Zenaida auriculata (opens in new tab). Revista Ecuatoriana de Ornitología 11(2): 114–123.
- Valdez, D.J. and Benitez-Vieyra, S.M. 2016. A spectrophotometric study of plumage color in the eared dove (opens in new tab). PLoS ONE 11(5): e0155501.
- Fontoura, P.M. and Orsi, M.L. 2013. Ecological partitioning of three Columbidae species in northern Paraná (opens in new tab). Biota Neotropica 13(3). Cites Sick (1997) for length and Dunning (2008) for a mean weight of 136 g.
- Stotz, D.F., Fitzpatrick, J.W., Parker, T.A. and Moskovits, D.K. 1996. Neotropical Birds: Ecology and Conservation. University of Chicago Press. Cited by BirdLife for the description “common”.
- Donald, P.F. and others. 2024. Assessing the global prevalence of wild birds in trade. Cited on the IUCN factsheet.
