Ekşi kursak (sour crop), güvercinin kursağının yavaş boşalması ya da hiç boşalmamasıdır. İçerideki yiyecek mayalanır ve ekşi kokar. Hareketsiz kalan kursakta çoğu zaman Candida adlı bir maya çoğalır. Elle beslenen yavrular en çok risk altındadır. Belirtiler arasında yemden uzun süre sonra bile dolu ve yumuşak kalan kursak, ekşi nefes, kusma ve kilo kaybı vardır. Veteriner hekim gerekir.
Not: Bu yazı genel bilgi verir ve kuş veteriner hekiminin ya da ruhsatlı bir yaban hayatı rehabilitasyon görevlisinin yerini tutmaz. Yaralı veya hasta bir kuş bulursanız bölgenizdeki bir veteriner hekime ya da yaban hayatı kurtarma merkezine başvurun.
Kursak nedir?
Kursak, boynun alt kısmında bulunan ince duvarlı bir keseciktir. Yemek borusunun bir uzantısıdır ve yiyecek sindirilmeye geçmeden önce burada bekler. Güvercin böylece hızlı yer, sindirimi sonra yapar. Üreme dönemindeki kuşlarda kursağın iç yüzeyi, iki ebeveynin de yavrulara verdiği kursak sütünü üretir.
Havayla şişmiş kursak ise başka bir şeydir. Pouter ırkları gösteri yaparken kursaklarını şişirir ve bu onlar için normaldir. Ekşi kursak ise ilerlemeyen yiyecek ve sıvıyla ilgilidir.
Ekşi kursağa ne yol açar?
Asıl sorun kursak durgunluğudur: kursak yavaş boşalır ya da hiç boşalmaz. Sıcak kursakta bekleyen yiyecek mayalanır, maya ve bakteriler çoğalır (MSD Veterinary Manual (opens in new tab)). Candida mayası normalde az sayıda bulunur, ama durgun kursakta fazlalaşıp kursağın iç yüzeyine yerleşebilir (MSD Veterinary Manual (opens in new tab)).
Yavrularda sık görülen tetikleyiciler elle beslemedeki hatalardır: fazla soğuk ya da fazla koyu mama, gereğinden fazla yem vermek ve yavruyu soğukta tutmak (MSD Veterinary Manual (opens in new tab)). Tayvan’da et tipi genç güvercinler üzerinde yapılan bir çalışma, kursak tıkanıklığını ve kandidiyazisi çok erken yaşta fazla miktarda uygun olmayan yemle zorla beslemeye bağladı. Sonraki bir deneyde aynı hasarlar yeniden oluşturuldu (Tsat ve arkadaşları, 1994 (opens in new tab)). Kirli mama, su ya da besleme araçları da kursağa maya taşıyabilir (VCA Animal Hospitals (opens in new tab)).
Yetişkin kuşlarda ekşi kursak çoğu zaman başka bir sorunun işaretidir, olayın tamamı değildir. Veteriner hekimler kursak durgunluğunu ya birincil sorun ya da vücudun başka yerindeki bir hastalığın sonucu sayar (dvm360 (opens in new tab)). Bu yüzden trikomonas, tıkanıklık ya da yakın zamandaki bir antibiyotik kürü gibi altta yatan bir neden ararlar. Antibiyotik normal dengeyi bozup mayanın çoğalmasına izin verebilir (MSD Veterinary Manual (opens in new tab)).
Ekşi kursağın belirtileri
- Son yemden uzun süre sonra bile dolu, hamur gibi ya da yumuşak kalan kursak. Çoğu zaman içinde sıvının çalkalandığı hissedilir.
- Ağızdan gelen ekşi ya da çürük koku
- Yiyeceği geri çıkarma ya da boğazını temizlemeye çalışır gibi başını silkeleme
- İştahsızlık, kilo kaybı, tüyleri kabarmış ve sessiz bir kuş
- Ağızda ya da boğazda beyaz lekeler. Bunlar maya (pamukçuk) olabilir ve trikomonasla karıştırılması kolaydır.
Kuşlarda kandidiyaz genellikle ağızda beyaz plaklar, yiyeceği geri çıkarma, kursağın geç boşalması, iştahsızlık ve genç kuşlarda kilo kaybı olarak görülür (MSD Veterinary Manual (opens in new tab)).
Veteriner hekim ne yapar?
Veteriner hekim genellikle kursaktan bir sürüntü ya da küçük bir yıkama örneği alıp mikroskopta inceler. Çok sayıda tomurcuklanan maya hücresi kandidiyazise işaret eder. Örnek ayrıca bakteri olup olmadığını da gösterir (dvm360 (opens in new tab)). Kursak ağır biçimde tıkanmışsa veteriner hekim onu güvenli biçimde boşaltabilir.
Tedavi nedene bağlıdır ve reçete gerektirir. Nistatin, kursaktaki maya için sık seçilen ilk ilaçtır, çünkü bağırsakta temas ederek etki eder. Maya nistatine direnç gösterdiğinde ya da kuşa ilaç vermek zor olduğunda flukonazol kullanılır (MSD Veterinary Manual (opens in new tab)). Antibiyotik yalnızca bakteriyel enfeksiyon doğrulandığında işe yarar, çünkü gereksiz antibiyotik mayayı daha da kötüleştirebilir. Veteriner hekim altta yatan hastalığı da tedavi eder.
Veteriner hekime ulaşana kadar yapabilecekleriniz
- Kuşu sıcak, sessiz ve sürüden ayrı tutun. Soğuk, özellikle yavrularda kursak durgunluğunu kötüleştirir (MSD Veterinary Manual (opens in new tab)).
- Eski ya da küflü yemi kaldırın ve temiz, taze su verin.
- Veteriner hekim size göstermediyse gagadan sıvı sıkmayın ve kursağa masaj yapmayın. Dolu bir kursaktan sıvıyı yukarı itmek kuşun onu solumasına yol açabilir.
- Bal ya da şurup gibi şekerli ev ilaçlarından kaçının. Bunlar mayayı besleyebilir (VCA Animal Hospitals (opens in new tab)).
- Elma sirkesi yetiştiriciler arasında yaygındır. MSD Veterinary Manual, sirkeyle üst sindirim yolunu asitlendirmenin maya aşırı üremesini giderdiğine dair bildirimler olduğunu belirtir (MSD Veterinary Manual (opens in new tab)). Ancak sirke durgun kursağı boşaltmaz ve teşhis ile tedavinin yerini tutmaz.
Yavruları güvenle elle beslemek
Yavrulardaki ekşi kursak vakalarının çoğu beslenmeyle başlar. Mamayı her seferinde taze hazırlayın, ılık verin ve kuşun yaşına önerilen koyulukta olsun. Bir sonraki öğünden önce kursağın neredeyse boşalmasını bekleyin. Kandidiyazisli genç kuşlar iyileşirken daha küçük ve daha sık öğünlere ihtiyaç duyabilir (MSD Veterinary Manual (opens in new tab)). Şırıngaları, sondaları ve kapları her öğünden sonra temizleyin. Genel bakım için yavru güvercine nasıl bakılır yazısına bakın.
Ekşi kursağı önlemek
- Taze ve kuru bir tahıl karışımı verin, nemli ya da küflü olan her şeyi atın. Dengeli bir beslenmenin nasıl olduğunu en iyi güvercin yemi yazısında görebilirsiniz.
- Güvercin yemliklerini ve suluklarını sık sık temizleyin, suyu her gün değiştirin. Daha fazlası için güvercinler ne içer yazısına bakın.
- Temiz grit verin. Güvercinler bütün tohumları taşlıkta öğütmek için grite ihtiyaç duyar.
- Her hastalığı erken tedavi edin, çünkü hasta bir güvercinde kursak durgunluğu görülme olasılığı daha yüksektir.
Ekşi kursak hakkında sık sorulan sorular
Güvercinlerde ekşi kursak nedir?
Kursağın yavaş boşalması ya da hiç boşalmamasıdır ve içerideki yiyecek mayalanır. Durgun kursakta çoğu zaman maya çoğalır.
Ekşi kursağın belirtileri nelerdir?
Beslenmeden uzun süre sonra bile dolu ve yumuşak kalan kursak, ağızdan ekşi koku, kusma, iştahsızlık ve kilo kaybı.
Ekşi kursak güvercini öldürebilir mi?
Evet, özellikle yavrularda. Halsiz, tüyleri kabarmış ya da kusan bir kuşun aynı gün kuş veteriner hekimine görünmesi gerekir.
Ekşi kursak nasıl tedavi edilir?
Veteriner hekim kursak örneğinde maya ve bakteri arar, gerekirse kursağı boşaltır. Sorun maya ise nistatin gibi bir antifungal reçete eder.
Elma sirkesi ekşi kursağı iyileştirir mi?
Tek başına iyileştirmez. Maya aşırı üremesine yardımcı olduğu bildirilmiştir, ama durgun kursağı boşaltmaz ve altta yatan nedeni tedavi etmez.
Yavrularda ekşi kursak nasıl önlenir?
Uygun koyulukta, taze ve ılık mama verin. Öğünler arasında kursağın neredeyse boşalmasını bekleyin, yavruları sıcak tutun ve tüm besleme araçlarını temiz tutun.
Kaynaklar
Bu sayfada kullanılan kaynaklar:
- MSD Veterinary Manual: Süs kuşlarında mantar hastalıkları (kandidiyaz) (İngilizce) (opens in new tab)
- MSD Veterinary Manual: Süs kuşlarında yavru dönemi hastalıkları (kursak durgunluğu) (İngilizce) (opens in new tab)
- VCA Animal Hospitals: Kuşlarda Candida enfeksiyonları (İngilizce) (opens in new tab)
- dvm360: Kuşlarda sindirim sistemi anatomisi ve hastalıkları (İngilizce) (opens in new tab)
- Tsat, S. S. ve diğerleri, 1994. Güvercinlerde zorla besleme ve kandidiyaz. Avian Pathology 23: 569-574 (opens in new tab)
Son güncelleme: 11 November 2026 · Sağlık